Những lưu ý khi bổ sung vitamin khoáng chất cho trẻ

Vitamin khoáng chất có vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe của trẻ em. Trẻ có sức khỏe bình thường không cần bổ sung vitamin khoáng chất, tuy nhiên có những trẻ có sức khỏe bình thường sẽ bị thiếu vitamin khoáng chất do đó việc bổ sung vitamim khoáng chất là cần thiết.

Tác hại của việc thiếu vitamim khoáng chất

Khi cơ thể bị thiếu vitamin và khoáng chất, trẻ sẽ chậm lớn, mắc một số bệnh, chẳng hạn: thiếu vitamin A có thể gây bệnh ở mắt, nhiễm khuẩn đường hô hấp và đường tiêu hóa; thiếu vitamin B1 dễ bị phù, viêm các dây thần kinh, suy tim; thiếu vitamin C dễ gây chảy máu dưới da và niêm mạc, làm giảm sức đề kháng của cơ thể với bệnh tật, đặc biệt là các bệnh nhiễm khuẩn; thiếu vitamin K dễ bị xuất huyết, đặc biệt xuất huyết não, màng não; thiếu canxi sẽ bị còi xương; thiếu kẽm dễ mắc các bệnh ngoài da; thiếu fluor dễ mắc bệnh răng miệng…

Nếu con bạn không may rơi vào nhóm trẻ có nguy cơ bị thiếu vitamin và khoáng chất, thì bổ sung các chất này cho trẻ là việc làm cần thiết. Ngoài ra, nếu bạn nghi ngờ chế độ ăn không cung cấp đầy đủ thì ngay cả những trẻ khỏe mạnh cũng nên bổ sung vitamin và khoáng chất. Nhưng, việc bổ sung vitamin và khoáng chất cho trẻ phải hết sức thận trọng, vì chúng cũng có nhiều tác dụng phụ không mong muốn như bất kỳ thuốc chữa bệnh nào.

Bổ sung vitamin khoáng chất với liều lượng nào là phù hợp

Liều bổ sung bao giờ cũng phải thấp hơn nhu cầu hàng ngày, trừ trường hợp trẻ đang bị mắc bệnh do thiếu các vitamin khoáng chất đó thì có thể phải dùng liều cao hơn, trường hợp này phải uống theo sự chỉ dẫn của bác sĩ nhi khoa. Vì vậy các bậc phụ huynh cần phải biết nhu cầu hàng ngày các vitamin và khoáng chất này là bao nhiêu.

– Các chế phẩm vitamin và vi chất dinh dưỡng đơn lẻ thường có hàm lượng rất cao, như vitamin B12 loại 5.000-10.000mcg (cao gấp 800 – 1.600% nhu cầu hàng ngày), vitamin C 1.000mg, nguyên tố kẽm 100mg (cao gấp 330 – 660% nhu cầu hằng ngày)… nên khi sử dụng cần tham khảo và tuân thủ tuyệt đối chỉ định của thầy thuốc.

– Các mẹ khi sử dụng vitamin và khoáng chất dưới dạng phối hợp (đa vitamin, đa khoáng chất…) phải phân biệt rõ ràng công thức cho trẻ em dưới 1 tuổi và dưới 4 tuổi.

– Vitamin là những yếu tố luôn có sẵn trong thực phẩm (rau, quả, ngũ cốc, thịt, cá…), nên nếu sử dụng thực phẩm đảm bảo chất lượng, không ăn kiêng, không rối loạn hấp thụ ở đường tiêu hóa thì không thiếu, không cần bổ sung.

Bổ sung vitamin và khoáng chất quá liều dẫn đến những nguy hiểm nào?

Thừa vitamin cũng có thể gây nguy hiểm cho cơ thể trẻ, chẳng hạn như:

– Thừa vitamin A có thể gây ngộ độc, làm tăng áp lực nội sọ dẫn đến trẻ bị nôn nhiều, đau đầu, ảnh hưởng đến sự phát triển xương, có thể làm trẻ chậm lớn, rối loạn thần kinh. Vitamin A cũng có thể gây quái thai, vì vậy không nên dùng cho mẹ ngay trước thời kỳ mang thai và đặc biệt không nên dùng cho phụ nữ có thai trong 3 tháng đầu.

– Thừa vitamin B6 có thể dẫn tới viêm đa dây thần kinh, giảm trí nhớ, giảm tiết prolactin.

– Do không có hiện tượng tích lũy nên hầu như không gặp thừa vitamin C, nhưng nếu dùng liều cao theo đường uống có thể gây viêm loét dạ dày tá tràng, tiêu chảy. Dùng đường tiêm với liều cao có thể gây tan máu, đặc biệt ở những người thiếu men G6PD.

– Thừa vitamin D có thể làm cho trẻ chán ăn, mệt mỏi, nôn, dày màng xương, có trường hợp có thể bị thiểu năng, kém trí tuệ. Có trường hợp bổ sung vitamin D quá nhiều có thể gây suy thận và tử vong rất nhanh.

– Thừa vitamin K thường chỉ gặp khi dùng đường tiêm kéo dài có thể gây tan máu và vàng da.

– Thừa canxi gây mệt mỏi, chán ăn, sỏi thận, tăng huyết áp, xương cốt hóa sớm có thể bị thấp chiều cao.

– Thừa sắt dẫn đến gan nhiễm sắt, tim nhiễm sắt kéo dài sẽ dẫn đến suy tim.

– Thừa kẽm gây biếng ăn, nôn, rối loạn tiêu hóa…

Ngoài ra một số bậc phụ huynh có thói quen sử dụng tùy tiện các loại thuốc cũng có thể vô tình làm cho trẻ bị thiếu vitamin và các vi chất dinh dưỡng do tương tác thuốc. Sulfamid, Methotrexat… làm giảm hấp thụ các vitamin nhóm B; vitamin E liều cao làm cạn kiệt dự trữ vitamin A; vitamin C liều cao làm phá hủy vitamin B12; thừa kẽm làm cản trở hấp thu sắt.

Vitamin khoáng chất có nhiều trong những thực phẩm nào

Vitamin và khoáng chất tuy chỉ chiếm một lượng nhỏ nhưng lại đóng vai trò rất lớn đối với các hoạt động của cơ thể. Việc bổ sung vitamin và khoáng chất là điều rất cần thiết. Bổ sung vitamin và khoáng chất từ thực phẩm là cách rẻ nhất, tốt nhất và an toàn nhất vì đây là những vitamin tự nhiên không gây hại cho cơ thể. Các thực phẩm chúng ta dùng hàng ngày mỗi loại có ít nhất một vài vitamin và khoáng chất thiết yếu. Tùy thuộc nhu cầu cơ thể, bạn hãy gia giảm các thực phẩm sao cho cân bằng giữa các nhóm vitamin và khoáng chất.

Vitamin A có nhiều trong gan, cá, sữa. Tiền vitamin A có nhiều trong cà rốt, rau xanh, quả mơ, dưa chuột, quả có màu vàng, ngô.

Vitamin B1 có nhiều trong gạo, bột mì, bột đậu xanh, thịt gà, nấm.

Vitamin B6 có nhiều trong gan bê, thịt lợn, thịt gà, ngô…

Vitamin B9 (hay còn gọi là acid folic) có nhiều trong măng tây, rau xanh, đậu, gan, thịt gà, trứng.

Vitamin B12 có nhiều trong phomát làm từ thịt dê và thịt cừu, cá, quả hạnh nhân, cải xoong, dưa bắp cải, sữa tươi, sữa bột, sữa chua, sữa đậu nành, nước khoáng.

Vitamin C có nhiều trong cam, chanh, bưởi, rau xanh, cải bắp, cải xoong, xoài, củ cải, hành tây, ớt ngọt, rau mùi, ổi…

Vitamin D có nhiều trong cá, gan, lòng đỏ trứng, thịt lợn, chất béo của sữa.

Vitamin E có nhiều trong bột mì, quả hạnh nhân.

Magiê có nhiều trong đậu nành, đào lộn hột (hạt điều), hạnh nhân, đậu trắng, rau xanh, ngô, gạo, bánh mì, cá….

Sắt có nhiều trong gan, hàu biển, cá, trứng, thịt lợn, thịt gà, đậu phụ.Selenium có nhiều trong thịt lợn, cá, trứng, các loại ngũ cốc.

Kẽm có nhiều trong hàu biển, gan, sò, ốc, thịt bò, trứng, cá.

Khi bổ sung vitamin và khoáng chất cho trẻ, cần lưu ý

Cho trẻ dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ để tránh các biến chứng xấu do dùng quá liều. Điều này là vô cùng quan trọng. Thiếu vitamin và khoáng chất đã không tốt cho sức khỏe, nhưng nếu thừa thì nguy hiểm không kém. Thừa vitamin A có thể gây ngộ độc, làm tăng áp lực nội sọ, khiến trẻ bị nôn nhiều, đau đầu, ảnh hưởng đến sự phát triển xương, có thể làm trẻ chậm lớn. Thừa canxi có thể gây mệt mỏi, chán ăn, sỏi thận, tăng huyết áp…

Trong trường hợp trẻ phải dùng thuốc dài ngày, dùng liều cao hoặc dùng các chế phẩm có quá nhiều thành phần vitamin và chất khoáng trong một viên thuốc, cần tham khảo ý kiến của thầy thuốc chuyên khoa nhi.

Nên cho trẻ dùng dạng lỏng như dung dịch uống vì vừa dễ uống vừa dễ hấp thu.

Sử dụng thuốc bổ sung vitamin không thay thế được thức ăn, mà vẫn phải ăn uống đầy đủ, cân bằng các nhóm thực phẩm.